از شهر جيرفت به نامهاي ارت ‌ـ مكن ـ گدرـ جارفت ـ جردس ـ جنه اربعه اشهر( بهشت چهار ماه )ـ جيربت ـ دسبوس ـ دقيانوس ـ دوزاري ـ رئوبارلس ـ قمادين ـ كارمانيا ـ كامادي ـ كمادي وسبزواران ياد شده است .

    اخيرا" شهر جيرفت بر اثر كاوش سازمان ميراث فرهنگي ، قدمت 7000 ساله دارد و داراي تمدن ارت ميباشد . براي اولين بار اين نام در حفاريهاي اخير به منطقه جيرفت اطلاق گرديد ، كه بيانگر رونق و وجود تمدن در اين منطقه در دوره سومر باستان بوده است . دكتر مجيد زاده باستان شناس معروف در كتاب ( جيرفت كهن ترين تمدن شرق ) با توجه به نام ارت جيرفت را كهن ترين تمدن شرق مي داند .

    اشياء كشف شده در ساختمان موزه شهر جيرفت در پارك حاشيه هليل بنا شده و مورد بازديد علاقمندان قرار دارد ، شامل :

سرديس و تنديس انسان و جانوران ازسنگ مرمر .

پيكره انسان و جانوران از سنگ صابوني .

پيكره انسان و جانوران از مفرغ يا بخشي از اشياي تزئيني پيچيده تر.

    افزون بر ظروف ، گونه هاي متعددي از اشياء متفاوت از همان سنگ مانند چهارپايه ( به احتمال نماي معبد ) با شباهت بسيار زياد به يافته هاي مشابه از حفريات شهداد .

    سفال منقوش يا ساده شبيه سفالهاي به دست آمده از شهداد ، تپه يحيي در كرمان و شهر سوخته سيستان كه تاريخ آنها به اواخر هزاره چهارم وهزاره سوم ق ـ م مي رسد .

    اشياي كوچك گوناگون از سنگ لاجورد مانند مهره هاي مسطح و استوانه اي بانقش مايه هاي انسان ، شير با سر انسان ، عقاب ونقوش هندسي همراه با پيكره هاي انسان وجانور و سرانجام ظروف ساده ، مهره هاي استوانه اي و پيكره هاي گوناگون از سنگ مرمر .

سازه خشتي ( زيگورات ) با بيش از يك ميليون خشت :

    كشف اين سازه خشتي با بيش ازيك ميليون خشت در محوطه هاي تاريخي جيرفت كه به بهشت گمشده باستان شناسان لقب يافته است ، گامهاي جديدي را براي اثبات يك تمدن عظيم در اين منطقه برداشته است . دكتر يوسف مجيد زاده سرپرست هيأت كاوش در محوطه هاي تاريخي جيرفت در مورد كشف سازه عظيم خشتي شده است : اين سازه عظيم خشتي داراي يك سكوي دو طبقه است كه هنوز كاربري دقيق آن مشخص نشده است . وي گفته است : در ساخت اين سازه خشتي بيش از يك ميليون خشت به كار رفته و ابعاد طبقه پايين آن حدود 400 متر در 400 و طبقه بالاي آن حدود 250 متر در 250 متر است .

گرمابه بزرگ در منطقه بهجرد سفلي :

    اين حمام داراي مخازن بزرگ و كوچك آب ، اطاق هاي شستشو ، اطاق ورودي با كفپوش آجري با چيدن طرح لوزي به ابعاد 5*42*42 سانتي متر اطاق هايي با اندود ساروج و نشانه هايي از نقـــاشي آبي و سفيد با نورگيرهايي با شيشه هاي رنگين مـــدور مي باشد .

 شهر تاريخي دقيانوس وتپه هاي باستاني كنارصندل از جمله ديگر آثار كشف شده است .