اسفندقه، فرهنگ و ادب و تاريخچه آن, / محرم موسي‌پور؛

 به راهنمائي : علي‌محمد سجادي

     فصل اول: معرفي اسفندقه، براي معرفي اسفندقه از کتب تاريخ و جغرافياي کرمان و نظرات مردم اسفندقه مدد جستيم.

     فصل دوم: آداب و رسوم، براي جمع‌آوري مطالب مربوط به آداب و رسوم به ميان مردم شتافتم، با آنان گفتگو نمودم. در بعضي از مراسمشان شرکت کردم و به تهيه ياداشت و عکس پرداختيم.

      فصل سوم: ضرب‌المثل‌ها و کنايات ، ضرب‌المثل‌ها در ميان مردم و از زندگي مردم پديد مي‌آيند. اين جملات کوتاه و زيبا مولود انديشه و دانش مردم ساده و کم‌سواد است . از آنجا که مردم داراي خصايص روحي مشترک هستند و با مردم نقاط ديگر ارتباط دارند، اين ضرب‌المثل‌ها که زبان به زبان به آيندگان رسيده است با ضرب‌المثل‌هاي مردم نقاط ديگر شباهت دارند و گاه يکسانند. در جمع‌آوري ضرب‌المثل‌هاي رايج در اسفنديه، علاوه بر يادداشت‌هايي که در حين گفتگو با مردم برداشته بودنم از دبير ادبيات و دانش‌آموزان دبيرستاني اسفندقه استفاده کرده‌ام.

      فصل چهارم: ترانه و دوبيت‌هاي عاميانه، ترانه‌ها و اشعار عاميانه بيانگر آمال و آلام مردم گمنام و کم سواد است . اين ترانه‌ها سينه به سينه و دهان به دهان گشته و در اين سيرگاه، دچار تحريف و تغيير گرديه و به صورتي که امروزه دارند به دست ما رسيده است . از اينرو در بررسي آنها از نظر، وزن و قافيه با اشکالات فراوان ادبي مواجه مي‌شويم. به ويژه قافيه داراي اشکال است و گاه برخي از آنها فاقد قافيه است و در بعضي از دو بيت‌ها تکرار قافيه به وفور به کار رفته است .

      اين ترانه‌ها از نظر جوهر شعري قابل مقايسه با شعر شاعران بزرگ نيستند هر چندگاه، داراي تشبيهات حسي زيبا مي‌باشند. اين ترانه‌ها را بايد از جهت فولکوريت مدنظر قرار داد.

     فصل ششم: شاعران اسفنديه، براي معرفي شاعران اسفندقه، کتابهاي زيادي از قبيل و مزارات کرمان، فرماندهان کرمان، تذکره شعراي کرمان (ستارگان کرمان) و فصلنامه‌هاي کرمان و... را مطالعه کردم. همچنين از خود مردم اسفندقه در مورد شاعرانشان پرس و جو کردم. سرانجام چند تن از شاعران اين خطه را از کتابها و گفته‌هاي مردم يافتم و معرفي کردم.

      فصل هفتم: به درج واژه‌هاي رايج در گويش مردم اسفندقه اختصاص يافت . چه، در متن واژه‌هاي محلي وجود داشت که نياز به توضيح داشت و همچنين بعضي از واژه‌هاي ذخائر ارزشمندي از فرهنگ و زبان قومي و ملي است . از اينرو به جمع‌آوري و ثبت آنها اقدام گرديد. تلاش زيادي براي پيدا کردن ريشه پهلوي يا اوستايي اين واژه‌ها صورت گرفت ، که در اين راستا استاد بزرگوار جناب آقاي ابوالقاسمي فرمودند: که اين واژه‌ها محلي است و در کتب ادبي عهد قديم نيامده است . البته آثار، بند هشن، مينوي خرد و فرهنگ بهدينان کرمان را معرفي نمودند که اين واژه‌ها در آنها يافت نشد. ريشه بعضي از کلمات را از برهان قاطع استخراج کردم.